Bronnen & studies

Overzichtsartikel: van 5 studies naar een eenmalige dosis L-arginine vonden er 3 een betere sportprestatie, van 8 studies met langer gebruik 4. De auteurs vinden het te vroeg om arginine aan te raden als prestatieverbeteraar voor gezonde, actieve mensen.

Meta-analyse van 43 RCT's (ongeveer 215.633 kinderen van 6 maanden tot 5 jaar): vitamine A-suppletie verlaagde de sterfte met 24% en verminderde nachtblindheid en xeroftalmie met ongeveer twee derde. Aanbevolen voor kinderen met risico op tekort, vooral in lage- en middeninkomenslanden.

Open-label pilot: 100 g açai-pulp 2x/dag verlaagde cholesterol en glucose bij overgewichtige volwassenen.

RCT bij gezonde vrijwilligers: 30 dagen L. helveticus R0052 plus B. longum R0175 verminderde psychische klachten (HSCL-90, totale HADS-score) en het vrije cortisol in de urine. Het effect op de angstscore alleen was net niet significant; bij ratten verminderde de combinatie angstgedrag.

Open-label studie: 600 mg/dag citroenmelisse-extract verminderde angst-scores 18% en slaapstoornissen 42%.

RCT bij 113 volwassenen, 7 weken: krillolie (543 mg EPA en DHA per dag) en visolie (864 mg) verhoogden EPA en DHA in het bloed zonder significant verschil, hoewel de krillolie maar 62,8% van die dosis leverde. Op bloedvetten en ontstekingsmerkers verschilden de groepen niet.

Kleine RCT bij 49 mensen met knieartrose: 3,4 g MSM per dag (3 x 1,125 g) gedurende 12 weken verbeterde de WOMAC-functie- en totaalscore meer dan placebo, maar de WOMAC-pijnscore niet significant. De auteurs noemen de verbeteringen klein en van onzekere klinische betekenis.

Overzichtsartikel: acetyl-11-keto-bèta-boswelliazuur (AKBA) is in boswellia de sterkste remmer van het ontstekingsenzym 5-lipoxygenase. De auteur verwijst naar klinische studies waarin boswellia-extract pijn en kniefunctie bij artrose verbeterde, zonder die systematisch te beoordelen.

Systematische review van 11 placebogecontroleerde RCT's: rhodiola kan gunstig zijn voor fysieke en mentale prestaties en bij sommige psychische klachten. De meeste studies waren van matige tot goede kwaliteit, maar werden niet onafhankelijk herhaald.

AIM-HIGH, RCT bij 3414 patiënten met hart- en vaatziekte onder statines: 1500 tot 2000 mg niacine per dag verhoogde de HDL-cholesterol (van 35 naar 42 mg/dl), maar gaf niet minder cardiovasculaire incidenten (16,4% tegenover 16,2%). De studie werd na 3 jaar stopgezet.

Overzichtsartikel: EPA en DHA uit vis verlagen triglyceriden, rusthartslag en bloeddruk, en mogelijk ook ontsteking. In observationele studies en grote RCT's is het voordeel het duidelijkst voor sterfte door coronaire hartziekte en plotse hartdood; voor andere uitkomsten is het bewijs tegenstrijdig.

Overzichtsartikel: de actieve vorm van vitamine B6 (pyridoxal-5'-fosfaat) is cofactor van tal van enzymen, onder meer voor de aanmaak van de neurotransmitters serotonine, dopamine en GABA, en B6 werkt ook als antioxidant. Het gaat vooral om biochemisch en experimenteel onderzoek.

RCT van 16 weken bij 151 obese vrouwen vóór de menopauze: Xanthigen (300 mg granaatappelpitolie en 300 mg bruinwierextract met 2,4 mg fucoxanthine) gaf een significante gewichtsdaling van 5,5 kg bij leververvetting en 4,9 kg bij normaal levervet.

RCT bij 78 Japanse 50- tot 69-jarigen met geheugenklachten: 100 of 300 mg soja-fosfatidylserine per dag gedurende 6 maanden deed over de hele groep niet beter dan placebo. Enkel bij wie laag startte, verbeterde het geheugen tegenover de beginwaarde (subgroepanalyse).

Dubbelblinde RCT bij mensen met lumbale radiculopathie door een hernia: 2,67 g agmatinesulfaat per dag gedurende 14 dagen verminderde de pijn met 26,7% tegenover 6,0% onder placebo en verbeterde de levenskwaliteit. Van de 99 deelnemers werden er maar 61 geanalyseerd.

Overzichtsartikel over adaptogenen, vooral rozenwortel, schisandra en eleuthero: cel- en dierstudies wijzen op een stressbeschermend effect via onder meer de HPA-as, en enkele klinische studies op minder vermoeidheid bij mentale belasting. Het is geen systematische review.

RCT bij 390 patiënten met diabetes type 2 op insuline: 850 mg metformine driemaal per dag verlaagde de vitamine B12-spiegel na 4,3 jaar met 19% tegenover placebo. Het risico op een B12-tekort lag 7,2 procentpunten hoger; de auteurs raden regelmatige controle aan.

Botbiopten van 675 overleden Noord-Europeanen: 25,6% had mineralisatiestoornissen (osteomalacie op weefselniveau). Er was geen 25(OH)D-waarde waaronder die altijd optraden, maar boven 75 nmol/L zag men bij niemand een pathologische ophoping van osteoïd. Observationeel onderzoek.

Labo-onderzoek in muizenlevercellen: PQQ (10-30 µM) verhoogde na 24 tot 48 uur het mitochondriale DNA en de celademhaling, via activatie van CREB en PGC-1α. Het gaat enkel om celkweek; of dit ook bij mensen gebeurt, is hiermee niet aangetoond.

Kleine pilot-RCT bij 20 gezonde 50- tot 75-jarigen: 3 x 333 mg Cs-4 (Cordyceps sinensis) per dag gedurende 12 weken verhoogde de metabole drempel met 10,5% en de ventilatoire drempel met 8,5%. De VO2max veranderde in geen van beide groepen.

Systematische review van 4 kleine RCT's: twee vonden een gunstig effect op seksuele functie of zin in seks (vrouwen na de menopauze, gezonde mannen), één niet (wielrenners), en één wel bij erectiestoornissen. Te weinig en te kleine studies voor een stevige conclusie.

Meta-analyse van 18 RCT's: met valeriaan meldden deelnemers 37% vaker een betere slaap dan met placebo (relatief risico 1,37). Op meetbare uitkomsten, zoals de inslaaptijd of een score voor slaapkwaliteit, was er geen verschil.

Studie bij 72 vrijwilligers die 2 weken ongeveer 3,3 g EPA en DHA per dag namen: uit opnieuw veresterde triglyceriden (rTG) werden die vetzuren beter opgenomen dan uit gewone visolie (124%), uit ethylesters slechter (73%). Vrije vetzuren (91%) verschilden niet significant van visolie.

Cochrane: zink-suppletie verlaagt longontsteking-incidentie bij jonge kinderen met 13%.

Meta-analyse: calcium-supplementen (zonder vit D) verhoogden hartinfarct-risico met 27%. Voorzichtigheid bij hoge dosis calcium alleen.