Narratieve review over Gymnema sylvestre: de gymnemazuren onderdrukken de zoete smaak, en vooral dierstudies wijzen op een gunstig effect op bloedsuiker en bloedvetten. Klinische validatie is volgens de auteurs nog nodig, en bij diabetespatiënten werden gevallen van toxische hepatitis gemeld.
Dubbelblinde RCT bij 52 gezonde Japanse werknemers met lichte stress en vermoeidheid: 400 mg L-ornithine per dag gedurende 8 weken verlaagde het serumcortisol en de cortisol/DHEA-S-verhouding en verbeterde de ervaren slaapkwaliteit. Eén kleine studie.
Overzichtsartikel: leucine lijkt het aminozuur dat de spiereiwitsynthese na krachttraining in gang zet. Snel verteerbare, leucinerijke eiwitten zoals wei werken daarom beter dan soja- of caseïne-eiwit; ongeveer 0,25 tot 0,30 g eiwit per kg lichaamsgewicht per maaltijd lijkt het meest doeltreffend.
Overzichtsartikel: onoplosbaar bèta-1,3/1,6-glucaan uit gist beïnvloedt ook bij orale inname het immuunsysteem in dier- en labostudies, en volgens de auteurs bevestigen klinische studies bij mensen een veilig, afweerversterkend effect. Het effect hangt af van bron en structuur.
Systematische review van 63 RCT's: bij een gezonde darmflora die daarna verstoord werd (bijvoorbeeld door antibiotica) herstelde 83% van de probiotica de flora, bij een al verstoorde flora verbeterde 56% en bij gezonde vrijwilligers had 21% effect. Voor de meeste stammen is de claim zwak onderbouwd.
RCT bij 69 vrouwen van 35 tot 55 jaar: 2,5 of 5 g collageenpeptiden per dag verbeterde de huidelasticiteit na 8 weken significant ten opzichte van placebo. Op huidvocht en waterverlies via de huid was er geen significant effect.
Meta-analyse van 11 RCT's: resveratrol verbeterde nuchtere glucose en insulineresistentie bij diabetici, niet bij niet-diabetici.
Cochrane-review (53 studies, 91.791 deelnemers): vitamine D alleen voorkomt geen heupfracturen. Samen met calcium daalt het risico licht (RR 0,84): 1 heupfractuur minder per 1000 thuiswonende ouderen per jaar en 9 minder per 1000 bewoners van instellingen.
RCT bij 420 patiënten met matig tot ernstig hartfalen: driemaal daags 100 mg CoQ10 bovenop de standaardbehandeling gaf na 2 jaar minder ernstige cardiovasculaire voorvallen (15% tegenover 26%) en minder sterfte (10% tegenover 18%). Na 16 weken was er nog geen verschil; het blijft één middelgrote studie.
Cochrane-review van 24 dubbelblinde RCT's (4.631 deelnemers): echinacea verkortte verkoudheden niet aantoonbaar (1 van 7 behandelstudies vond een effect). Bij preventie wijzen de studies samen op 10-20% minder verkoudheden, van twijfelachtig klinisch belang. De preparaten verschillen sterk.
Meta-analyse van 32 studies (7089 kinderen van 5 tot 12 jaar, 31 in lage- en middeninkomenslanden): dagelijks ijzer verbeterde de cognitieve scores bij kinderen met bloedarmoede (ook het IQ, met 4,55 punten), niet bij kinderen zonder bloedarmoede.
Cohort: hogere omega-3-spiegels bij 65+ geassocieerd met 27% lagere totale mortaliteit en 35% lagere CVD-mortaliteit.
Cochrane-review: in drie preventiestudies (37 longontstekingen bij 2335 mensen, vooral militaire rekruten) daalde het aantal longontstekingen met vitamine C met 80% of meer. De studies zijn heterogeen en het bewijs is te zwak om vitamine C ter preventie aan iedereen aan te raden.
Standpunt van de ISSN: HMB, in studies meestal 3 g per dag, kan spierschade na zware inspanning beperken en zo het herstel helpen, het best als het 2 weken vooraf wordt gestart. Verschillende studies bij getrainde sporters vonden echter geen effect op spierschade, kracht of spiermassa.
RCT bij 80 volwassenen met verhoogd cholesterol: 6 tot 8 weken pterostilbeen (100 of 250 mg per dag) gaf tegenover placebo geen ongunstige effecten op lever-, nier- of glucosewaarden en geen ernstige bijwerkingen. Volgens de auteurs is tot 250 mg per dag veilig.
AREDS2 (RCT met 4203 deelnemers met risico op gevorderde AMD): in de groepen met bèta-caroteen kwam meer longkanker voor (2,0% tegenover 0,9%), vooral bij ex-rokers. Luteïne + zeaxantine is daarom een geschikte vervanger van bèta-caroteen in de AREDS-formule.
AREDS2, RCT bij 4203 mensen met risico op gevorderde maculadegeneratie: 10 mg luteïne plus 2 mg zeaxanthine bovenop de AREDS-formule remde de progressie na mediaan 5 jaar niet significant (HR 0,90). Wel een geschikte vervanger van bèta-caroteen, dat bij ex-rokers met meer longkanker samenging.
Meta-analyse van 19 RCT's (1683 deelnemers): melatonine verkortte de inslaaptijd met gemiddeld 7 minuten, verlengde de totale slaapduur met circa 8 minuten en verbeterde de ervaren slaapkwaliteit. De effecten zijn bescheiden, maar lijken niet af te nemen bij langer gebruik.
Meta-analyse van 13 gecontroleerde studies (3.629 patiënten na een acuut hartinfarct): L-carnitine ging samen met 27% minder sterfte (net significant) en 65% minder ventriculaire ritmestoornissen, maar niet met minder hartfalen of een nieuw infarct. Grote moderne RCT's ontbreken.
Meta-analyse van 22 RCT's: meer kalium verlaagde de systolische bloeddruk gemiddeld met 3,5 mmHg, bij hoge bloeddruk met 5,3 mmHg en zonder hoge bloeddruk niet. Bij 90-120 mmol per dag (ongeveer 3,5-4,7 g) was de daling het grootst (7,2 mmHg), zonder duidelijk dosis-effect.
KiSel-10-RCT bij 443 Zweedse 70- tot 88-jarigen: 200 µg selenium plus 200 mg co-enzym Q10 per dag gedurende 4 jaar. Na 5,2 jaar was 5,9% overleden aan hart- en vaatziekten, tegenover 12,6% onder placebo. Het gaat om één enkele studie.
RCT bij 244 gezonde postmenopauzale vrouwen: 180 µg MK-7 per dag gedurende 3 jaar remde de leeftijdsgebonden daling van de botdichtheid in de lendenwervels en de dijbeenhals (niet in de totale heup) en had een gunstig effect op de botsterkte.
Open-label trial: hoge dosis thiamine verlichtte chronische vermoeidheid bij IBD-patiënten.
Kleine RCT bij 17 jonge mannen die zwaar dronken: 4 weken kudzu-extract (driemaal daags, 250 mg isoflavonen per dosis) verminderde het aantal drankjes per week met 34 tot 57%, zonder effect op de drang naar alcohol. Klein en kort, dus nog geen stevig bewijs.
Darmbacteriën zetten L-carnitine om in TMAO; bij muizen versnelde dat atherosclerose. Alleseters maakten na carnitine meer TMAO aan dan veganisten en vegetariërs, en bij 2.595 mensen met een hartonderzoek ging veel carnitine in het bloed enkel samen met meer hart- en vaatziekten als ook TMAO hoog was.