Caroteoïde in netvlies. Beschermt tegen leeftijdsgebonden maculadegeneratie.
Luteïne en zeaxantine zijn carotenoïden die in hoge concentraties in het netvlies worden opgeslagen - specifiek in de macula, het centrum voor scherp zien. Ze filteren blauw licht en functioneren als antioxidanten ter plekke.
De AREDS2-studie (Age-Related Eye Disease Study 2) bevestigde dat luteïne (10 mg) + zeaxantine (2 mg) per dag het risico op progressie naar gevorderde leeftijdsgebonden maculadegeneratie (AMD) verlaagt. Deze combinatie verving bèta-caroteen in de AREDS-formule wegens longkanker-risico bij rokers.
Voor preventie bij gezonde ogen is het bewijs zwakker. Wel is er ondersteunend bewijs voor effect op visuele prestatie bij schermwerk: contrastgevoeligheid, glare-recovery, en visuele vermoeidheid verbeteren bij suppletie van 10-20 mg/dag gedurende 12+ weken (Stringham 2017).
Vetoplosbaar - neem in met een maaltijd die vet bevat voor optimale opname. Bronnen via voeding: spinazie en boerenkool zijn topbronnen (5-10 mg/100g), maar de opname uit gekookte groenten is beter dan rauw.
Overzichtsartikel: luteïne stapelt zich bij voorkeur op in de hersenen en vormt samen met zeaxanthine het maculapigment. Een hogere maculapigmentdichtheid hangt bij kinderen en ouderen samen met betere cognitieve prestaties, maar dat zijn observationele verbanden.
AREDS2, RCT bij 4203 mensen met risico op gevorderde maculadegeneratie: 10 mg luteïne plus 2 mg zeaxanthine bovenop de AREDS-formule remde de progressie na mediaan 5 jaar niet significant (HR 0,90). Wel een geschikte vervanger van bèta-caroteen, dat bij ex-rokers met meer longkanker samenging.