Vitamine B1 (thiamine) is essentieel voor het koolhydraatmetabolisme - het werkt als cofactor in de mitochondriale enzymcomplexen die glucose omzetten naar energie. Een tekort raakt daarom in eerste instantie weefsels die het meest van glucose afhankelijk zijn: zenuwen en hart.

De klassieke ziekte "beriberi" (Aziatische naam voor "ik kan niet, ik kan niet") werd beschreven bij populaties die gepelde rijst aten - het pellen verwijderde de B1-rijke zilvervliesjes. Vandaag in West-Europa zien we B1-tekort vooral bij chronisch alcoholgebruik (Wernicke-Korsakoff syndroom), bariatrische chirurgie en ondervoeding.

Symptomen lopen van mild tot dramatisch: vermoeidheid en concentratiestoornissen (mild), tot perifere neuropathie ("droge beriberi"), hartfalen ("natte beriberi"), of acute Wernicke-encefalopathie (verwarring, oogspierverlamming, ataxie) - een medische noodtoestand.

Suppletie is veilig: thiamine is wateroplosbaar en overschot wordt uitgescheiden. Bij alcoholgebruik wordt vaak 100 mg/dag oraal aanbevolen; bij Wernicke-verdenking gaat het intramusculair in hoge doses (250-500 mg).

Wanneer zinvol bij klachten?

⚘

Spierkrampen

Energiemetabolisme spiercel; thiamine-tekort kan krampen veroorzaken.

→

Veelgestelde vragen4

+ Heb ik thiamine-supplement nodig als ik gezond eet?

Voor de meeste mensen niet - volkoren granen, peulvruchten, varkensvlees en noten dekken ruim de behoefte. Suppletie is voorbehouden aan risicogroepen: alcoholisme, bariatrische chirurgie, ondervoeding.

+ Wat is benfotiamine en waarvoor wordt het gebruikt?

Benfotiamine is een vetoplosbare vorm van B1 die beter doordringt in cellen. Wordt onderzocht voor diabetische neuropathie en mogelijke alzheimer-preventie. Bij gewone B1-behoefte geen voordeel.

+ Werkt B1 voor vermoeidheid bij gezonde mensen?

Alleen bij aangetoond tekort. Hoge doses bij gezonde mensen zonder tekort tonen geen effect op energie. "Energie-formules" met B-complex werken meestal door placebo.

+ Hoe veilig is hoge dosis thiamine?

Zeer veilig. Geen bekende toxiciteit oraal - overschot wordt uitgescheiden via urine. Intraveneus zelden allergische reacties; oraal vrijwel nooit.

Bronnen2

Onderzoek · 2021 Matig bewijs

Dubbelblinde, gekruiste RCT bij 40 mensen met een rustige chronische darmontsteking en ernstige vermoeidheid: 4 weken 600 tot 1800 mg thiamine per dag verminderde de vermoeidheid met gemiddeld 4,5 punten, tegenover een lichte toename met placebo. Klein en enkel in deze groep onderzocht.

Bager P, Hvas CL, Rud CL, et al., Aliment Pharmacol Ther (2021) · PMID 33210299 · DOI Lees de studie ↗

Onderzoek · 2013 Beperkt bewijs

Open-label trial: hoge dosis thiamine verlichtte chronische vermoeidheid bij IBD-patiënten.

Costantini A, Pala MI, J Altern Complement Med (2013) · PMID 23379830 · DOI Lees de studie ↗

Q&A