Antioxidant, betrokken bij collageen, immuniteit en ijzeropname. Watoplosbaar, dagelijks nodig.
Vitamine C is een wateroplosbare antioxidant en cofactor voor enzymen die collageen, carnitine en neurotransmitters synthetiseren. Mensen behoren tot de zeldzame zoogdieren die het niet zelf kunnen maken - vandaar dagelijkse inname uit voeding.
De ADH van 110 mg dekt het voorkomen van scheurbuik ruim, maar weerspiegelt niet noodzakelijk de optimale spiegel. Plasma-saturatie bereikt je vanaf 200 mg/dag; alles daarboven wordt grotendeels uitgescheiden. De gangbare hoge doseringen (1000+ mg) hebben geen aangetoond voordeel boven normale spiegels.
De Cochrane-review (Hemilä 2013, geactualiseerd) concludeerde dat dagelijkse 200+ mg vitamine C de duur van een verkoudheid met ~8% bij volwassenen en ~14% bij kinderen verkort. Preventief effect is alleen aangetoond bij personen onder zware fysieke stress (militairen, marathonlopers).
Voor ijzeropname is vitamine C uitstekend bewezen: 100 mg C bij een maaltijd verhoogt non-heem ijzeropname tot 3x. Geliposomaliseerde vorm wordt soms aangeprezen voor betere opname, maar bij gezonde mensen is plasma-saturatie met gewone vitamine C goed haalbaar.
Review: vitamine C ondersteunt de epitheliale barrière en de werking van fagocyten zoals neutrofielen; de rol bij lymfocyten is minder duidelijk. Een tekort verzwakt de afweer en verhoogt de vatbaarheid voor infecties.
Cochrane-review: dagelijks minstens 200 mg vitamine C verkortte een verkoudheid met 8% bij volwassenen en 14% bij kinderen, maar voorkwam ze niet in de algemene bevolking. Enkel bij mensen onder zware fysieke belasting halveerde het risico ongeveer.
Cochrane-review: in drie preventiestudies (37 longontstekingen bij 2335 mensen, vooral militaire rekruten) daalde het aantal longontstekingen met vitamine C met 80% of meer. De studies zijn heterogeen en het bewijs is te zwak om vitamine C ter preventie aan iedereen aan te raden.