Bronnen & studies

Cohortstudie bij 38.094 Nederlanders (EPIC-NL, 10 jaar opvolging): de hoogste K1-inname ging samen met 19% minder type 2-diabetes dan de laagste (HR 0,81), maar de trend over de kwartielen was niet significant. Observationeel, dus geen bewijs van oorzaak en gevolg.

Registerstudie bij 50 artrosepatiënten: Meriva (curcumine gebonden aan fosfatidylcholine, overeenkomend met 200 mg curcumine per dag) verlaagde de WOMAC-score na 3 maanden met 58%, tegenover 2% in de controlegroep. Geen gerandomiseerde studie, dus voorzichtig te interpreteren.

Systematische review en meta-analyse van gerandomiseerde studies bij volwassenen: S. boulardii verlaagde het risico op antibiotica-geassocieerde diarree met ongeveer de helft (RR 0,47). Voor het voorkomen van herval van C. difficile-infectie is het veelbelovend, maar is meer bewijs nodig.

Gerandomiseerde, dubbelblinde crossoverstudie bij 41 mannen: een eenmalige dosis van 8 g citrulline-malaat vóór een bankdruktraining gaf meer herhalingen tot uitputting (in de laatste reeks 53% meer) en 40% minder spierpijn na 24 en 48 uur. Eén enkele studie.

Overzicht van klinisch gedocumenteerde interacties: sint-janskruid induceert CYP3A4 en P-glycoproteïne en verlaagt daardoor de bloedspiegel van onder meer anticonceptiva, ciclosporine, digoxine, warfarine en hiv-remmers. Met SSRI-antidepressiva is er risico op serotonerge bijwerkingen.

In ratten verhoogde 2 weken gezuiverd capsanthine (het belangrijkste carotenoïde uit paprika) de HDL-cholesterol, dosisafhankelijk en zonder effect op totale cholesterol en triglyceriden. Gegevens bij mensen bevat deze studie niet.

Labo-onderzoek: een brandnetelextract blokkeerde in vitro de histamine H1-receptor en remde mastceltryptase en de ontstekingsenzymen COX-1, COX-2 en HPGDS. Dat wijst op een mogelijk werkingsmechanisme bij hooikoorts, maar zegt niets over het effect bij mensen.

Overzichtsartikel: choline is sinds 1998 erkend als essentiële voedingsstof. Een tekort geeft bij volwassenen leververvetting of spierschade, en in dierstudies is choline belangrijk voor de hersenontwikkeling van de foetus. Adequate inname: 425 mg per dag voor vrouwen en 550 mg voor mannen.

Meta-analyse van 11 studies: catechinen uit groene thee (of een mengsel van EGCG en cafeïne) gaven gemiddeld 1,31 kg meer gewichtsverlies of beter gewichtsbehoud. Het effect is klein en leek kleiner bij een hoge gewoonlijke cafeïne-inname, al was dat verschil niet significant.

Cochrane-review van 36 RCT's, waarvan 9 van zes maanden (2016 patiënten): de resultaten voor cognitie en dagelijks functioneren waren inconsistent. Van de vier recentste studies vonden er drie geen verschil met placebo en één een groot effect. Ginkgo was wel veilig.

Review: wereldwijd hebben naar schatting 2 miljard mensen te weinig jodium, en ongeveer de helft van Europa kampt met een licht tekort. Een tekort tijdens zwangerschap en kindertijd kan groei en hersenontwikkeling schaden; goed opgevolgde jodering van keukenzout is meestal de beste aanpak.

Overzichtsartikel: bij ouderen komt een magnesiumtekort vaak voor, door een lage inname, minder opname in de darm, verlies via de urine en medicatie zoals diuretica. Een chronisch tekort wordt in verband gebracht met onder meer hoge bloeddruk, hartritmestoornissen en diabetes type 2.

Meta-analyse van 28 RCT's: heel lijnzaad verlaagde LDL-cholesterol met gemiddeld 0,16 mmol/L (ongeveer 6 mg/dL), lijnzaadolie had geen effect. Het effect was duidelijker bij vrouwen, vooral na de menopauze, en bij een hoog startcholesterol.

Dubbelblinde RCT bij 30 Japanse 50- tot 80-jarigen met een milde cognitieve stoornis: ongeveer 3 g Hericium erinaceus (lion's mane) per dag gedurende 16 weken gaf significant hogere cognitieve scores dan placebo. Vier weken na het stoppen daalden de scores weer significant.

RCT bij 57 patiënten met milde tot matige gegeneraliseerde angststoornis: 8 weken kamille-extract (220 tot 1100 mg per dag, stapsgewijs opgebouwd) verlaagde de angstscore (HAM-A) iets meer dan placebo (p = 0,047). De auteurs spreken van een bescheiden angstverminderend effect.

Dwarsdoorsnedestudie bij 564 postmenopauzale vrouwen: wie via de voeding het meest vitamine K2 (menaquinon) binnenkreeg, had 20% minder kans op coronaire verkalking dan wie het minst binnenkreeg (RR 0,80). Voor vitamine K1 was er geen verband. Observationeel, dus geen bewijs van oorzaak.

Gekruiste RCT bij 20 gezonde vrijwilligers (telkens 1 week): L-citrulline (0,75 tot 3 g, 2 keer per dag) verhoogde het arginine in het bloed dosisafhankelijk en sterker dan L-arginine, dat al in de darm sterk wordt afgebroken. Geen enkele dosis verbeterde de vaatverwijding (FMD).

Acute effecten in een dubbelblinde, placebogecontroleerde cross-overstudie: 250 mg L-theanine samen met 150 mg cafeïne gaf snellere reacties, een sneller werkgeheugen, meer alertheid en minder vermoeidheid en hoofdpijn. L-theanine alleen verhoogde juist de hoofdpijnscores.

Observationele studie bij 242 jonge zwarte en witte vrouwen (18-21 jaar): wie in het hoogste kwart voor vitamine C in het bloed zat, had een 4,7 mmHg lagere systolische en een 6,0 mmHg lagere diastolische bloeddruk dan het laagste kwart. Of vitamine C de bloeddruk verlaagt, toont dit niet aan.

Kleine gerandomiseerde studie bij 20 rokende mannen: 70 ml camu-camusap per dag (1050 mg vitamine C) gedurende 7 dagen verlaagde merkers van oxidatieve stress en ontsteking, waaronder CRP. Tabletten met evenveel vitamine C deden dat niet.

Systematische review van 19 geblindeerde studies: silymarine (mariadistel) verlaagde het leverenzym AST bij alcoholische leverziekte, en bij levercirrose was de leversterfte lager (10,0% tegenover 17,3%), de totale sterfte niet. Bij virale hepatitis was er geen gunstig effect.

Review: schisandra verbetert fysieke en mentale prestaties onder stress in dier- en humane studies.

Overzichtsartikel: vooral dierproeven en enkele klinische studies wijzen op mogelijke voordelen van taurine bij hartfalen, hoge bloeddruk en atherosclerose. Volgens de auteurs zijn langdurige dubbelblinde studies nodig voordat taurine aanbevolen kan worden.

RCT: 10 g/dag collageen-hydrolysaat gedurende 24 weken verminderde gewrichtspijn bij atleten significant.

Dubbelblinde RCT bij 75 mensen met een bipolaire stoornis in de onderhoudsfase: 2 g NAC per dag bovenop de gewone medicatie verbeterde na 24 weken de depressieve symptomen, maar veranderde niets aan de tijd tot een nieuwe stemmingsepisode. Na stoppen verdween het voordeel.