N-acetylcysteïne (NAC) ●
Voorloper van glutathion (lichaamseigen antioxidant). Slijmoplossend bij luchtwegklachten.
Heb ik een tekort?
Hoeveel nemen?
- Chronische bronchitis met taai slijm
- COPD-exacerbaties (preventie)
- PCOS met insulineresistentie
- Aanvullend bij vruchtbaarheidsbehandeling
- Glutathion-ondersteuning
- Astma - bronchospasme-risico (zeldzaam)
- Bij gebruik van nitraten (interactie)
- Vóór operaties (mild bloedverdunnend)
- Hoge dosis met cisplatine
Welk product?
Achtergrond
N-acetylcysteïne (NAC) is een acetyleerde vorm van het aminozuur cysteïne, dat in tegenstelling tot cysteïne goed oraal wordt opgenomen. Het is voorloper van glutathion - de belangrijkste antioxidant van het lichaam.
De medische sterkste indicatie is paracetamol-intoxicatie. Intraveneus NAC is de standaard antidotum bij overdosis - het regenereert glutathion-voorraad waarmee toxische paracetamol-metabolieten worden geneutraliseerd. Effectief tot 8-10 uur na inname.
Voor luchtwegen werkt NAC als slijmoplosser door disulfide-bindingen in mucus te breken. Cazzola 2015 meta-analyse: NAC 1200 mg/dag verlaagt COPD-exacerbaties significant. In België wijdverspreid gebruikt onder verschillende merknamen (Lysomucil, NAC-ratiopharm).
Voor PCOS toonde Salehpour 2009 effect van NAC op insulineresistentie en ovulatie - niet als monotherapie maar als aanvulling op metformine. Voor mannelijke vruchtbaarheid heeft NAC effect op spermakwaliteit aangetoond.
Veelgestelde vragen4
NAC voor COPD-exacerbaties - werkt het?
NAC voor PCOS - bewijs?
NAC en paracetamol - wat is het verband?
Mag NAC bij astma?
Bronnen3
Cochrane-review van 38 studies (10.377 deelnemers): mucolytica zoals N-acetylcysteïne verhoogden de kans om exacerbatievrij te blijven (OR 1,73); acht mensen gemiddeld negen maanden behandelen houdt er één extra exacerbatievrij. Recentere studies tonen minder voordeel dan oudere.
Netwerk-meta-analyse van 7 RCT's (2.753 COPD-patiënten): mucolytica samen verlaagden het risico op een exacerbatie met ongeveer een kwart (RR 0,74). NAC 1200 mg per dag verkortte exacerbaties, maar enkel erdosteïne verlaagde ook het risico op minstens één exacerbatie en op ziekenhuisopname.
Meta-analyse van 13 studies (4.155 patiënten met chronische bronchitis of COPD): NAC gaf 25% minder exacerbaties (relatief risico 0,75), vooral bij wie geen luchtwegobstructie had. Bij aangetoonde obstructie raden de auteurs minstens 1200 mg per dag aan, zonder obstructie lijkt 600 mg te volstaan.