Adaptogeen uit koude regio's. Onderzocht voor mentale vermoeidheid en stress.
Rhodiola rosea (rozewortel) is een adaptogeen kruid uit koude regio's (Siberië, Scandinavië, hooggebergte). De actieve stoffen zijn rosavinen en salidroside - gestandaardiseerd in extracten op 3% rosavinen + 1% salidroside.
De best onderzochte indicatie is mentale vermoeidheid. Shevtsov 2003 toonde dat 400 mg gestandaardiseerd extract per dag de cognitieve prestatie tijdens nachtdienst significant verbeterde bij medische artsen - vermindering van mental fatigue index met 20%.
Voor depressie heeft Mao 2015 (12 weken RCT) effect aangetoond bij milde tot matige depressie - vergelijkbaar met sertraline maar met veel minder bijwerkingen. Niet voor ernstige depressie.
Een opvallend kenmerk van rhodiola is de snelle werking - vaak binnen 1-2 weken merkbaar, in tegenstelling tot bijvoorbeeld ashwagandha (4-8 weken). Voor acute stress-pieken: 200-400 mg 's ochtends. Cyclisch gebruik (6-8 weken aan, 2-3 weken pauze) wordt aanbevolen.
Kleine fase 2-RCT bij 57 volwassenen met milde tot matige depressie, 12 weken: geen enkele groep verschilde significant van de andere. Rhodiola deed het minder goed dan sertraline (HAM-D -5,1 tegenover -8,2; placebo -4,6), maar gaf minder bijwerkingen (30% tegenover 63%).
Systematische review van 11 placebogecontroleerde RCT's: rhodiola kan gunstig zijn voor fysieke en mentale prestaties en bij sommige psychische klachten. De meeste studies waren van matige tot goede kwaliteit, maar werden niet onafhankelijk herhaald.