Bronnen & studies

Gepoolde analyse van 30 prospectieve cohorten (68.659 deelnemers): meer linolzuur in bloed of vetweefsel ging samen met 7% minder hart- en vaatziekten en 22% minder cardiovasculaire sterfte. Observationeel onderzoek, zonder aanwijzing dat linolzuur of arachidonzuur het risico verhoogt.

RCT bij 8.179 statinegebruikers met hart- en vaatziekte of diabetes plus risicofactoren en verhoogde triglyceriden: 4 g icosapent-ethyl (gezuiverde EPA) per dag verlaagde ernstige cardiovasculaire voorvallen met 25% over bijna 5 jaar. Wel meer opnames voor voorkamerfibrillatie (3,1% tegenover 2,1%).

Systematische review van 11 RCT's (805 deelnemers): collageenhydrolysaat (2,5 tot 10 g per dag, 8 tot 24 weken) en collageentripeptide gaven gunstige resultaten voor huidelasticiteit, hydratatie en wondgenezing. De auteurs noemen de resultaten voorlopig; er was geen meta-analyse.

Cochrane-review van 33 RCT's (6352 kinderen): probiotica verlaagden antibiotica-geassocieerde diarree van 19% naar 8% (NNT 9, matige zekerheid). Hoge doses van minstens 5 miljard kve per dag, zoals L. rhamnosus of S. boulardii, werkten beter dan lage.

RCT bij 60 gestreste, gezonde volwassenen: 250 of 600 mg ashwagandha-wortelextract per dag verlaagde na 8 weken de stressscore en het cortisol en verbeterde de slaapkwaliteit tegenover placebo. De angstscore (HAM-A) daalde alleen met 600 mg significant.

BMJ-overzicht: een lage diversiteit van de darmflora wordt herhaaldelijk gezien bij onder meer obesitas, type 2-diabetes en chronische darmontsteking, en geldt als algemene maat voor een gezonde darm. Voedingsvezel beïnvloedt de samenstelling ervan en hangt samen met een betere gezondheid.

Debatartikel over voor- en nadelen: calcium, al dan niet met vitamine D, verlaagde het risico op botbreuken in sommige studies maar zwak, en supplementen kunnen maag-darmklachten, nierstenen (samen met vitamine D) en mogelijk hart- en vaatproblemen geven.

Overzichtsartikel: observationele studies en studies met mendeliaanse randomisatie wijzen erop dat een lage vitamine D-spiegel het risico op MS verhoogt en samengaat met meer ziekteactiviteit. Of suppletie de ziekteactiviteit bij MS-patiënten vermindert, is nog onvoldoende onderzocht.

Review: taurine is in Japan goedgekeurd voor de behandeling van hartfalen en vermindert klachten als kortademigheid bij inspanning en oedeem. Recente studies vonden een betere inspanningscapaciteit; of taurine de sterfte bij hartfalen verlaagt, is nooit onderzocht.

Individual participant data meta-analyse: L. reuteri verminderde huilduur bij borstgevoede kolieken-baby's significant.

Systematische review van 36 studies (19 labo-, 15 dier- en 2 humane studies): op twee na vonden alle studies dat carnosine de vorming van glycatie-eindproducten (AGE's) remt. Onderzoek bij mensen is nog zeer schaars.

Bruneck-cohort (829 volwassenen van 45-84 jaar, 20 jaar gevolgd): een hogere spermidine-inname via de voeding ging samen met een lagere sterfte (HR 0,76 per standaarddeviatie). Het verschil tussen het hoogste en laagste derde kwam overeen met 5,7 jaar jonger zijn. Observationeel onderzoek.

In muizen verminderde fisetine senescente cellen in meerdere weefsels en verlengde het, toegediend op hoge leeftijd, de mediane en maximale levensduur. In menselijk vetweefsel in het labo daalde het aantal senescente cellen ook; klinisch bewijs bij mensen ontbreekt nog.

Overzichtsartikel: fosfatidylcholine is een van de belangrijkste vormen van choline in voeding en is nodig om vet uit de lever af te voeren. In depletiestudies kregen gezonde volwassenen op een cholinearm dieet leververvetting; slechts ongeveer 10% van de Amerikanen haalt de adequate inname.

Systematische review van 249 probiotica-RCT's: de werking hangt af van stam en aandoening. L. acidophilus scoorde enkel sterk in specifieke vormen, zoals een mengsel met stam CL1285 tegen antibioticadiarree en de stam LB bij acute diarree bij kinderen; lactose-intolerantie werd niet beoordeeld.

Review: kleine studies bij mensen met 2 tot 12 mg astaxantine per dag vonden een betere huidvochtigheid en elasticiteit en minder rimpels. Een combinatie met collageenhydrolysaat werkt volgens de auteurs mogelijk aanvullend.

Systematische review van 6 RCT's (281 gezonde deelnemers): creatine kan het kortetermijngeheugen en het redeneervermogen verbeteren, maar voor andere cognitieve domeinen zijn de resultaten tegenstrijdig. Bij jonge mensen veranderde er niets en vegetariërs reageerden beter op geheugentaken.

Meta-analyse 10 RCT's (n=77.917): omega-3 had geen significant effect op cardiovasculaire events bij hoogrisicogroepen. Belangrijke nuance vs eerdere claims.

Overzichtsartikel: molybdeen is bij de mens nodig voor vier enzymen, waaronder sulfietoxidase, dat zwavelhoudende aminozuren afbreekt. Een tekort door te weinig molybdeen in de voeding is nooit vastgesteld; er is één gevalsbeschrijving (1981) bij langdurige parenterale voeding.

Gerandomiseerde cross-overstudie bij 30 gezonde 55- tot 79-jarigen: 1000 mg NR per dag gedurende 6 weken werd goed verdragen en verhoogde NAD+ in witte bloedcellen met ongeveer 60%. De bloeddruk daalde niet significant; enkel een verkennende subgroep met verhoogde bloeddruk wees op een groter effect.

Twee open-label RCT's bij vrouwen met lage ijzervoorraden. Om de dag doseren gaf een hogere cumulatieve fractionele opname dan dagelijks (21,8% versus 16,3%) en meer totaal opgenomen ijzer (175,3 mg versus 131,0 mg). Verklaring: een ijzerdosis doet hepcidine stijgen, wat de opname van de volgende dosis remt.

Internationale consensusdefinitie: een prebioticum is een substraat dat selectief door lichaamseigen micro-organismen wordt benut en zo een gezondheidsvoordeel oplevert. Niet elke vezel is dus een prebioticum, en het effect moet aantoonbaar via de microbiota lopen.

Review: L-lysine onder 1 g per dag lijkt, zonder arginine-arm dieet, niet te helpen om herpesletsels te voorkomen of te behandelen. Boven 3 g per dag lijken patiënten hun klachten als minder erg te ervaren, maar langere gecontroleerde studies ontbreken.

Overzichtsartikel: bij ratten en muizen verbetert extra choline tijdens de zwangerschap en kort na de geboorte het geheugen op latere leeftijd en beschermt het tegen alzheimerachtige hersenschade. Bij volwassenen hangt meer choline samen met betere cognitieve prestaties, maar dat zijn enkel verbanden.

Systematische review van 24 studies bij mensen: tulsi (holy basil) gaf gunstige resultaten op stofwisseling, hart en bloedvaten, immuniteit en stress, zonder ernstige bijwerkingen. De meeste studies waren klein en van matige kwaliteit, dus het effect is mogelijk overschat.