Doorzoek alle 311 wetenschappelijke bronnen die wij citeren over 150 stoffen. Filter op evidence-tier, specifieke stof, jaar of trefwoord. Elke bron linkt naar PubMed of het originele tijdschrift.
Overzicht: door de vele voedingsbronnen is een mangaantekort uitzonderlijk zeldzaam. De veilige bovengrens voor volwassenen ligt op 9-11 mg per dag; vergiftiging via voeding is niet beschreven, wel neurotoxiciteit door inademing (onder meer bij lassers) en sterk belast putwater.
Systematische review van 11 klinische studies: bij volwassenen toonden vijf studies consequent minder migraineaanvallen met riboflavine (vitamine B2), bij kinderen en jongeren waren de resultaten wisselend. Riboflavine werd goed verdragen; er was geen meta-analyse.
Systematische review en meta-analyse van 33 RCT's (7175 patiënten): andrographis verlichtte hoest en keelpijn beter dan placebo en verkortte de ziekteduur tegenover gewone zorg. De meeste studies waren van zwakke kwaliteit, dus de resultaten zijn voorzichtig te interpreteren.
Labo-, dier- en mensonderzoek. In een placebogecontroleerde studie van 12 weken bij type 2-diabetes verlaagde broccolikiemextract met sulforafaan de nuchtere glucose en het HbA1c, maar het effect gold voor obese deelnemers met slecht geregelde diabetes.
Meta-analyse van 9 kleine RCT's (496 vrouwen met PCOS): myo-inositol, alleen of samen met D-chiro-inositol, verlaagde de nuchtere insuline en de HOMA-index. Testosteron daalde niet significant en SHBG steeg alleen bij minstens 24 weken inname.
Meta-analyse van 17 kleine RCT's (1.625 patiënten met chronisch hartfalen, 1,5 tot 6 g per dag naast de gewone behandeling): L-carnitine verbeterde klachten en ejectiefractie (gemiddeld 4 procentpunt), maar niet de sterfte of de wandafstand. De studies waren vaak kort en van matige kwaliteit.
Review: vitamine C ondersteunt de epitheliale barrière en de werking van fagocyten zoals neutrofielen; de rol bij lymfocyten is minder duidelijk. Een tekort verzwakt de afweer en verhoogt de vatbaarheid voor infecties.
Meta-analyse van 7 placebogecontroleerde RCT's (575 deelnemers, meer dan 75 mg zink per dag): zinkzuigtabletten verkortten een verkoudheid met gemiddeld 33%, met zinkacetaat 40% en met zinkgluconaat 28% (verschil niet significant). Doses boven 100 mg per dag deden niet beter.
EPA en DHA worden ingebouwd in celmembranen en moduleren ontstekingsmediatoren (eicosanoïden, resolvines).
Systematische review van 18 studies bij mensen die gevoelig waren voor angst (lichte angst, PMS, na de bevalling, hoge bloeddruk): magnesium verminderde subjectieve angst in ongeveer de helft van de studies, maar het bewijs was zwak. Geen enkele studie mat stress met een gevalideerde schaal.
RCT bij 93 patiënten met matige tot ernstige gegeneraliseerde angststoornis die op kamille reageerden: nog 26 weken 1500 mg kamille-extract per dag hield de klachten lager dan placebo, maar verminderde het aantal hervallen niet significant (15,2% tegenover 25,5%).
Overzichtsartikel: gember, meestal ongeveer 1 g per dag, is veilig en werkzaam tegen zwangerschapsmisselijkheid. In studies die gember met vitamine B6 vergeleken, deed het minstens even goed.
RCT bij 312 vliegtuigreizigers: 600 tot 900 mg vlierbessenextract per dag verkortte een verkoudheid met gemiddeld 2 dagen (4,75 tegenover 6,88 dagen) en verlichtte de klachten. Het aantal verkoudheden verschilde niet significant, en slechts 29 deelnemers werden verkouden.
Kleine RCT bij 31 rusthuisbewoners met een laag zinkgehalte: 30 mg zink per dag (tegenover 5 mg in de controlegroep) verhoogde na 3 maanden de zinkspiegel en de T-celproliferatie, vooral doordat er meer T-cellen waren. Niet iedereen bereikte een normale zinkspiegel.
Meta-analyse van 12 studies (10 artikels) bij diabetes en prediabetes: fenegriek verlaagde de nuchtere glucose met 0,84 mmol/L, de glucose 2 uur na de maaltijd met 1,30 mmol/L en ook het HbA1c. Een deel van de studies was van lage kwaliteit.
Gepoolde analyse van 12 studies, waarvan slechts 3 dubbelblind en 7 open zonder controlegroep: gemicroniseerd PEA verminderde chronische en neuropathische pijn geleidelijk sterker dan de controle (1,04 tegenover 0,20 punt per 2 weken). Geen ernstige bijwerkingen; twee auteurs werken voor de producent.
Meta-analyse van 7 RCT's: spirulina verlaagde de totale cholesterol gemiddeld met 46,8 mg/dL, LDL met 41,3 mg/dL en triglyceriden met 44,2 mg/dL, en verhoogde HDL met 6,1 mg/dL. Het gaat om weinig studies en het effect hing niet af van de dosis.
Narratieve review: tryptofaan is de grondstof voor serotonine. Tryptofaan tijdelijk uit de voeding weglaten drukt vooral de stemming van mensen met (aanleg voor) depressie, terwijl extra tryptofaan in sommige studies aandacht en geheugen verbeterde en slaperig maakte.
Meta-analyse van 7 RCT's (587 deelnemers): quercetine verlaagde de systolische bloeddruk gemiddeld met 3,04 mmHg en de diastolische met 2,63 mmHg. Het effect was enkel significant bij minstens 500 mg per dag (systolisch 4,45 mmHg), al verschilden de dosisgroepen onderling niet significant.
Meta-analyse van 8 kleine RCT's bij artritis: kurkuma-extract (ongeveer 1000 mg curcumine per dag) verminderde pijn en WOMAC-score tegenover placebo en verschilde niet significant van pijnstillers. Aantal, omvang en kwaliteit van de studies volstaan niet voor een definitief besluit.
Cochrane-review van 5 RCT's van zwakke kwaliteit: reishi naast chemo- of radiotherapie gaf mogelijk vaker tumorrespons (RR 1,50) en iets hogere T-celwaarden, maar niet als behandeling op zich. Of het de overleving verlengt, is onbekend.
Dubbelblinde RCT bij 47 postmenopauzale vrouwen (33 geanalyseerd) met 12 maanden krachttraining: creatine (0,1 g/kg per dag) remde het botdichtheidsverlies in de dijbeenhals (1,2% tegenover 3,9% met placebo), verbreedde de dijbeenschacht en verhoogde de bankdrukkracht meer. De rest verschilde niet.
Meta-analyse van 12 RCT's (1.499 deelnemers): L. rhamnosus GG verlaagde het risico op antibiotica-geassocieerde diarree van 22,4% naar 12,3%. Bij kinderen was dat significant (RR 0,48), bij volwassenen enkel tijdens een Helicobacter-behandeling. Bewijskwaliteit matig tot laag.
Dubbelblinde RCT bij 40 mensen met knieartrose en overgewicht: 3 maanden een oraal preparaat met hyaluronzuur (Oralvisc) gaf significante verbeteringen in pijn en functie en lagere ontstekingsmerkers. Een kleine studie, zonder vergelijking met injecties.
Meta-analyse van 9 dubbelblinde RCT's (482 mensen met hoge bloeddruk): knoflookpreparaten verlaagden de systolische bloeddruk met 9,1 mmHg en de diastolische met 3,8 mmHg meer dan placebo, maar de studies waren klein en liepen sterk uiteen. In de betere studies was het effect kleiner.