Bronnen & studies

Meta-analyse van 20 RCT's (970 deelnemers): knoflookpreparaten verlaagden de bloeddruk met gemiddeld 5,1/2,5 mmHg tegenover placebo. Bij mensen met hoge bloeddruk was de daling groter: 8,7 mmHg systolisch en 6,1 mmHg diastolisch.

Lancet-overzicht: orale ijzersuppletie is meestal de eerste keuze bij ijzertekortanemie; de nieuwere intraveneuze ijzerpreparaten lijken de voorraad veilig en doeltreffend aan te vullen. Voor de diagnose zijn ferritine en transferrinesaturatie nauwkeuriger dan de klassieke bloedwaarden.

Overzichtsartikel: enkel viskeuze, gelvormende vezels zoals psyllium verlagen verhoogd cholesterol en verbeteren de bloedsuikerregeling; niet-viskeuze vezels zoals inuline en tarwedextrine doen dat niet. Psyllium normaliseert ook de stoelgang. De auteur werkt bij Procter & Gamble.

Cochrane-review (44 studies, 43.274 zwangere vrouwen): dagelijkse ijzersuppletie verminderde bloedarmoede bij de moeder op het einde van de zwangerschap met 70%. Er waren minder baby's met een laag geboortegewicht (8,4% tegenover 10,3%), maar dat verschil was niet significant.

Meta-analyse van 13 studies (4.155 patiënten met chronische bronchitis of COPD): NAC gaf 25% minder exacerbaties (relatief risico 0,75), vooral bij wie geen luchtwegobstructie had. Bij aangetoonde obstructie raden de auteurs minstens 1200 mg per dag aan, zonder obstructie lijkt 600 mg te volstaan.

IJzergebreksanemie is wereldwijd de meest voorkomende vorm van anemie; ferritine < 30 µg/L wijst op een tekort, ook zonder anemie.

Systematische review van 290 cohortstudies en 172 RCT's: lage 25(OH)D-spiegels gingen samen met veel ziektes, maar suppletie voorkwam die niet. De auteurs zien een lage spiegel eerder als merker dan als oorzaak van slechte gezondheid; enkel 20 µg per dag bij ouderen leek de sterfte licht te verlagen.

Review: yoghurtbacteriën (Streptococcus thermophilus en Lactobacillus bulgaricus) leveren zelf lactase, dat de maag overleeft en in de dunne darm de lactose uit yoghurt helpt verteren. Daardoor verdragen mensen met lactose-intolerantie yoghurt beter dan andere zuivel.

Cochrane-review (53 studies, 91.791 deelnemers): vitamine D alleen voorkomt geen heupfracturen. Samen met calcium daalt het risico licht (RR 0,84): 1 heupfractuur minder per 1000 thuiswonende ouderen per jaar en 9 minder per 1000 bewoners van instellingen.

AREDS2 (RCT met 4203 deelnemers met risico op gevorderde AMD): in de groepen met bèta-caroteen kwam meer longkanker voor (2,0% tegenover 0,9%), vooral bij ex-rokers. Luteïne + zeaxantine is daarom een geschikte vervanger van bèta-caroteen in de AREDS-formule.

AREDS2, RCT bij 4203 mensen met risico op gevorderde maculadegeneratie: 10 mg luteïne plus 2 mg zeaxanthine bovenop de AREDS-formule remde de progressie na mediaan 5 jaar niet significant (HR 0,90). Wel een geschikte vervanger van bèta-caroteen, dat bij ex-rokers met meer longkanker samenging.

Meta-analyse van 19 RCT's (1683 deelnemers): melatonine verkortte de inslaaptijd met gemiddeld 7 minuten, verlengde de totale slaapduur met circa 8 minuten en verbeterde de ervaren slaapkwaliteit. De effecten zijn bescheiden, maar lijken niet af te nemen bij langer gebruik.

Meta-analyse van 22 RCT's: meer kalium verlaagde de systolische bloeddruk gemiddeld met 3,5 mmHg, bij hoge bloeddruk met 5,3 mmHg en zonder hoge bloeddruk niet. Bij 90-120 mmol per dag (ongeveer 3,5-4,7 g) was de daling het grootst (7,2 mmHg), zonder duidelijk dosis-effect.

Cochrane-review: dagelijks minstens 200 mg vitamine C verkortte een verkoudheid met 8% bij volwassenen en 14% bij kinderen, maar voorkwam ze niet in de algemene bevolking. Enkel bij mensen onder zware fysieke belasting halveerde het risico ongeveer.

Klinisch overzicht: B12-tekort komt vaker voor bij ouderen, veganisten en gebruikers van maagzuurremmers (PPI's). Tijdige diagnose, onder meer met methylmalonzuur (MMA), en behandeling voorkomen blijvende neurologische schade.

Systematische review van 17 RCT's (2008 mannen met goedaardige prostaatvergroting): zaagpalmextract, meestal 320 mg per dag, deed in de drie beste studies niet beter dan placebo voor plasklachten of urinestraal, ook niet in dubbele of driedubbele dosis.

Meta-analyse 63 RCT's: probiotica verlaagden antibioticum-geassocieerde diarree met 42%.

Cochrane-review van 32 RCT's (5.666 mannen met goedaardige prostaatvergroting): saw palmetto was niet beter dan placebo tegen plasklachten, ook niet in dubbele of drievoudige dosis. Ook nachtelijk plassen, de urinestraal en de prostaatgrootte verbeterden niet ten opzichte van placebo.

Review: creatine samen met zware krachttraining verhoogt kracht, vetvrije massa en spiervolume meer dan training alleen, en kan ook helpen bij korte sprints. Het effect neemt af naarmate de inspanning langer duurt, en niet iedereen reageert even sterk.

Meta-analyse van RCT's bij volwassenen: vitamine D3 verhoogde de 25(OH)D-bloedwaarde meer dan vitamine D2. Het verschil was duidelijk bij toediening als bolus, maar verdween bij dagelijkse inname.

Gerandomiseerde preventiestudie bij 35.533 gezonde mannen: 400 IE vitamine E per dag verhoogde het risico op prostaatkanker met 17% tegenover placebo (620 tegenover 529 gevallen, mediane opvolging 7 jaar). Dat is 1,6 extra gevallen per 1000 persoonsjaren.

Meta-analyse van 43 RCT's (ongeveer 215.633 kinderen van 6 maanden tot 5 jaar): vitamine A-suppletie verlaagde de sterfte met 24% en verminderde nachtblindheid en xeroftalmie met ongeveer twee derde. Aanbevolen voor kinderen met risico op tekort, vooral in lage- en middeninkomenslanden.

AIM-HIGH, RCT bij 3414 patiënten met hart- en vaatziekte onder statines: 1500 tot 2000 mg niacine per dag verhoogde de HDL-cholesterol (van 35 naar 42 mg/dl), maar gaf niet minder cardiovasculaire incidenten (16,4% tegenover 16,2%). De studie werd na 3 jaar stopgezet.

RCT bij 390 patiënten met diabetes type 2 op insuline: 850 mg metformine driemaal per dag verlaagde de vitamine B12-spiegel na 4,3 jaar met 19% tegenover placebo. Het risico op een B12-tekort lag 7,2 procentpunten hoger; de auteurs raden regelmatige controle aan.

Cochrane: zink-suppletie verlaagt longontsteking-incidentie bij jonge kinderen met 13%.