NAC: glutathion-precursor met sterk bewijs voor luchtwegen

N-acetylcysteïne (NAC) is de N-geacetyleerde vorm van het aminozuur cysteïne. In het lichaam wordt het de directe voorloper van glutathion - de belangrijkste intracellulaire antioxidant. Klassiek gebruikt als slijmoplosser bij COPD en als antidoot bij paracetamol-overdosis, maar het toepassingsgebied is breder dan veel artsen denken.

Waar het bewijs het sterkst is

• COPD-exacerbaties: meta-analyse Cazzola (2015), 13 RCTs: 600-1200 mg/dag vermindert exacerbatie-frequentie met 23%
• Paracetamol-intoxicatie: IV-NAC is de standaard antidoot, levensreddend binnen 8-10 uur
• Contrast-nefropathie: orale NAC vóór CT-scan met contrast, bescheiden nierprotectie bij risicopatiënten
• OCD en trichotillomania: 1200-2400 mg/dag, meerdere RCTs met matig-positieve resultaten (Berk 2013, Grant 2009)

Hoe het werkt

De thiol-groep van NAC verbreekt disulfide-bruggen in mucusproteïnen (slijmoplossend) en levert cysteïne aan voor glutathion-synthese. Glutathion neutraliseert oxidatieve schade van vrije radicalen, NAPQI (toxische paracetamol-metaboliet) en omgevings-pollutie.

Dosering per indicatie

• Chronische luchtwegen / COPD: 600-1200 mg/dag, opgedeeld
• Algemene antioxidant-ondersteuning: 600 mg/dag
• OCD adjuvant: 1200-2400 mg/dag, starten laag en titreren
• Vóór toxische blootstelling (alcohol, paracetamol): 600-1200 mg preventief

Bijwerkingen en interacties

• Zwavelachtige geur, soms misselijkheid - inname met voedsel verzacht
• Vermindert effect van nitroglycerine (verhoogt hypotensie-risico)
• Lichte bloedverdunnende werking - voorzichtig bij anticoagulantia

FDA-discussie

NAC was als supplement in de VS in 2020 onder vuur (FDA categoriseerde het tijdelijk als medicament wegens marketing-claims rond long COVID). In Europa is het al decennia OTC. Voor klinische zekerheid: kies pharma-grade NAC met derde-partij analyse.

Meer in onze NAC-gids.