NAC of glutathion slikken? Waarom de goedkopere precursor meestal wint

Glutathion is de belangrijkste lichaamseigen antioxidant, vooral in de lever. Logisch dat mensen het rechtstreeks willen slikken. Alleen werkt het lichaam niet zo mee: glutathion is een tripeptide, en de meeste ervan wordt in de darm gewoon uit elkaar gehaald in zijn drie aminozuren voor het je bloed bereikt.

De beperkende factor is cysteine

Je lichaam maakt glutathion zelf uit drie aminozuren: glutamaat, glycine en cysteine. Van die drie is cysteine bijna altijd de beperkende factor, omdat het zwavelhoudend is en in vrije vorm instabiel. N-acetylcysteine (NAC) is een gestabiliseerde vorm van cysteine die de opname wel doorstaat en vervolgens intracellulair wordt omgezet.

Anders gezegd: NAC voedt de fabriek in plaats van te proberen het eindproduct door de poort te krijgen. Dat is de reden waarom NAC in de klinische praktijk gebruikt wordt en oraal glutathion nauwelijks.

Waar NAC echt bewijs heeft

• Paracetamol-vergiftiging: NAC is hier het standaard tegengif in het ziekenhuis, precies omdat het de glutathionvoorraad van de lever herstelt. Dit is de sterkst onderbouwde toepassing die er is.
• Slijmoplossend bij chronische bronchitis en COPD: de Cochrane-review van Poole (2019, 38 studies, 10.377 deelnemers) vond dat mucolytica de kans om exacerbatie-vrij te blijven verhoogden (OR 1,73). Om over negen maanden een extra persoon exacerbatie-vrij te houden moet je acht mensen behandelen. Reeel, maar bescheiden.
• Psychiatrische toepassingen: onderzocht bij trichotillomanie, dwang en verslaving, met wisselende resultaten. Interessant, nog niet beslist.

De Belgische eigenaardigheid

In Belgie is acetylcysteine ook een geregistreerd geneesmiddel (het bekendste merk is Lysomucil), verkrijgbaar bij de apotheek als slijmoplosser. Dat betekent dat je hetzelfde molecuul in twee circuits tegenkomt: als geneesmiddel en als voedingssupplement, met verschillende doseringen en prijzen.

Wie het voor luchtwegklachten wil, koopt het meestal beter als geneesmiddel bij de apotheek: de dosering is dan gestandaardiseerd en de apotheker kan de interacties nakijken. Voor het antioxidant-verhaal zit je in de supplementenhoek.

Dosering

• Algemeen antioxidant / leverondersteuning: 600 mg per dag, eventueel 600 mg twee keer per dag.
• Slijmoplossend: 600 mg per dag is de gangbare dosis, meestal als bruistablet.
• Timing: bij voorkeur op een lege maag, omdat aminozuren uit een maaltijd om dezelfde transporters concurreren.
• Sommige mensen krijgen maagklachten. Innemen bij een lichte snack lost dat meestal op, ten koste van wat opname.

Wanneer glutathion dan wel?

Liposomale of sublinguale glutathion-vormen omzeilen de darmafbraak deels en hebben wel opnamedata. Ze zijn alleen een veelvoud duurder dan NAC voor een effect dat je in de meeste gevallen ook via de precursor krijgt. Zinvol als NAC niet verdragen wordt of bij specifiek advies; niet als standaardkeuze.

Aandachtspunten

• NAC kan de werking van nitraten (bij angina) versterken en zo de bloeddruk verlagen. Meld het gebruik.
• Bij astma is er een zeldzame kans op bronchospasme bij de eerste inname.
• Ga je een operatie in of gebruik je antistolling, meld het dan zoals elk supplement.
• De geur van zwavel bij bruistabletten is normaal en zegt niets over de kwaliteit.

Meer: de NAC-gids, NAC als glutathion-precursor en alfa-liponzuur, dat glutathion langs een andere weg ondersteunt.