Welke B12-vorm kiezen, en wanneer maakt het verschil?
Vitamine B12 (cobalamine) bestaat in vier vormen: methylcobalamine, cyanocobalamine, hydroxocobalamine en adenosylcobalamine. Voor suppletie zijn de eerste drie relevant - adenosylcobalamine wordt zelden gebruikt.
Methylcobalamine is de actieve methylgroep-donor-vorm. Bij MTHFR-polymorfisme (~30% van bevolking) is de omzetting van cyanocobalamine naar methyl trager - voor deze groep is methyl-direct een voordeel. Ook voor neurologische klachten verkozen.
Cyanocobalamine is goedkoopst en stabielst. Het lichaam splitst de cyanide-groep af en zet om naar actieve vorm. Voor de meeste gezonde mensen zonder MTHFR-mutatie even effectief als methyl, in hoge orale doseringen (250-1000 µg/dag).
Hydroxocobalamine is wat in injecties zit. Lange halfwaardetijd (1-3 weken), wordt bij ernstig tekort intramusculair gegeven. Ook in sublinguale tabletten beschikbaar.
Voor veganisten en ouderen: methyl- of hydroxocobalamine 250-1000 µg per dag, of een wekelijkse 2000 µg dosis. Sublinguaal omzeilt opname-problemen door verminderd maagzuur.
Overzichtsartikel van een hematoloog: een B12-tekort stel je best vast met een combinatie van tests, omdat geen enkele test op zich volledig betrouwbaar is. Een mild tekort, vaak door slechte opname uit voeding of een te lage inname, geeft zelden bloedarmoede maar mogelijk wel neurocognitieve klachten.
Klinisch overzicht: B12-tekort komt vaker voor bij ouderen, veganisten en gebruikers van maagzuurremmers (PPI's). Tijdige diagnose, onder meer met methylmalonzuur (MMA), en behandeling voorkomen blijvende neurologische schade.
Literatuuroverzicht van 18 studies bij vegetariërs en veganisten: een B12-tekort kwam voor bij 62% van de zwangere vrouwen, 25% tot bijna 86% van de kinderen, 21-41% van de adolescenten en 11-90% van de ouderen, vaker bij veganisten. De auteurs raden regelmatige B12-suppletie aan.
Kritisch overzicht: serum-B12 werkt behoorlijk bij een klinisch tekort maar minder bij een subklinisch tekort, en ook methylmalonzuur en holotranscobalamine hebben beperkingen. Een tekort stel je het betrouwbaarst vast als minstens 2 tests afwijken; één test alleen geeft vaak een foute diagnose.
RCT bij 390 patiënten met diabetes type 2 op insuline: 850 mg metformine driemaal per dag verlaagde de vitamine B12-spiegel na 4,3 jaar met 19% tegenover placebo. Het risico op een B12-tekort lag 7,2 procentpunten hoger; de auteurs raden regelmatige controle aan.