Voorloper van vitamine A. Hoge doses ongunstig bij rokers (longkanker-risico in studies).
Bèta-caroteen is de meest aanwezige carotenoïde en de belangrijkste plantaardige voorloper van vitamine A. Het lichaam zet bèta-caroteen om naar retinol - met grote individuele variatie (10-50% efficiency).
Bèta-caroteen kent een ingewikkelde geschiedenis in onderzoek. Begin jaren '90 waren grote interventiestudies (ATBC, CARET) opgezet om kankerpreventie aan te tonen. Het resultaat was schokkend: hoge dosis bèta-caroteen-supplementen (20-30 mg/dag) verhoogden het longkankerrisico bij rokers en asbestblootgestelden met 18-28%. Het mechanisme is niet volledig opgehelderd, maar de bevinding is consistent.
De boodschap: bèta-caroteen UIT VOEDING (wortelen, zoete aardappel, spinazie, mango) is veilig en gezond. Bèta-caroteen ALS SUPPLEMENT in hoge doses is NIET aanbevolen voor rokers en mensen met longkankerrisico. De AREDS2-formule (oogziekte) heeft bèta-caroteen daarom vervangen door luteïne + zeaxantine.
Voor niet-rokers in lagere doses (5-10 mg) is bèta-caroteen veilig en kan het bijdragen aan een algemene antioxidant-status. Hoge inname kleurt huid geel/oranje (carotenemie) - onschuldig en verdwijnt bij stoppen.